Gönderen Konu: Ders 3 ve Ders 4  (Okunma sayısı 205 defa)

Çevrimdışı Dr.Eser AĞAR

  • Administrator
  • Aktif Üye
  • *****
  • Adınız Soyadınız: Dr.Eser AĞAR
Ders 3 ve Ders 4
« : Şubat 06, 2018, 02:04:20 ÖS »
https://drive.google.com/open?id=0B3oWbkLwLk8sRDJYbTJqZkVSSW8

Tıbbı Termınolojı 3
Yrd.Doç.Dr.Eser AĞAR
Ön ekler
Olumsuluk, yokluk eksiklik anlamı veren önekler
1. a- : -sız, -siz, yokluk.
Abrachia (abrakya): doğumsal kolsuzluk
Aspermi : sperm yokluğu
Adermatoglyphia: (adermatoglifi)  Parmak izinin ve el ve ayaklarda bulunan izlerinin yokluğudur. Genetik bir farklılıktır.
2.an- ; olumsuluk
Anuria (anuri): İdrar kesilmesi
Anemia (anemi): kanda alyuvarların azlığı
Analgesia (analjezi): Ağrı duyusunun algılanmaması
3. dys- (dis-): engel, olumsuzluk.
dysphagia: (disfaji): yutma güçlüğü
Dysuria (disüri): ağrılı idrara çıkma
Dystrophia (distrofi): Bir doku ya da organizmanın tümünün yetersiz beslenme ve gelişmesine bağlı olarak ortaya çıkan tüm bozukluklarla bunların sonucunda ortaya çıkan yapı ve işlev bozuklukları.
Genel kültür notu;
ALS hastalığı (Amyotrophic lateral sclerosis); (ünlü fizikçi Stephen Hawking’in hastalığı): Motor Nöron hastalığı olarak da bilinir. (Amerikalı ünlü beyzbol oyuncusu Lou Gehrig’in hastalığı olarak da bilinir 1910-1920’li yıllarda kırdığı rekorlar ile tarihe geçmiş başarılı bir oyuncudur.)
Muscle atrophy,
Fasciculation: (fasikülasyon): Kaslardaki, spontan, ritmik küçük kasılmalarla belirgin seğirme hareketi
Muscle spasticity: kaslarda spastisite
Dysarthria (Disartri):konuşmada güçlük
dysphagia: disfaji
Dyspnea: (dispne) nefes almada güçlük
4. im-, in- : olumsuzluk ve ölçüsüzlük
İmmature (immatur): tam gelişmemiş
İmplacental (implasental): plasentasız
İnfertilitas (infertil); verimsizlik kısırlık
İnactivus (inaktiv); işlevsiz, çalışmayan, aktif olmayan
Çevresinde yakınında, her iki yanda anlamı veren önekler
par-, para- : yan, yanında
Paroral: ağıza komşu
Parotid: kulağa yakın
Parathroideus (paratiroid): troid bezine yakın olan
2.amphi- (amfi-): çevresinde, çift olarak, her ikisi de.
Amphibious (amfibyous) : hem karada hem de suda yaşayabilen
3. circum- (sirkum): çevresinde
Circumrenal (sirkumrenal): böbrek çevresinde
Circumvascular: damar çevresinde, damarı çevreleyen
Circumintestinal: bağırsağı çevreleyen
4. peri- :Çevresinde
Pericardium(perikardium): kalbi saran zar
 
Ön, önce, önünde ve sonra, arka, arkasında, geri, -den sonra anlamı veren önekler
a) ante- :önce, ön, önünde
Antebrachium (antebrakyum): ön kol
b) pre- :ön , önünde
Prenatalis: doğum öncesi
Premature: prematüre
c) Pro- : ön, önce
Pronephros (pronefros): embriyonel gelişimde böbreğin ilk biçimi
Prophase (profaz): Mitoz bölünmenin ilk evresi
2. a) post-: sonra, ardından, arka
Postnatalis (postnatalis); postnatal, doğum sonrası
Postoperative (postoperatif): ameliyat sonrası
b)retro- : arka, geri
Retromandibularis: alt çene kemiği ardı
3. meta-: den sonra, öte
Metacarpus (metakarpus) el tarağı
Metaplasia (metaplazi) Bir organın normal yerinin dışında bir yerde gelişmesi
İçinde ve dışında anlamı veren önekler
a) en-, em-: içerisinde
Encapsulation (enkapsulasyon): kapsül içerisinde
Encranial (enkranyal): kafatası içerisinde
Emboly (emboli): Bir damarın pıhtı ile tıkanması
b) endo- iç içerisinde
Endocardium: kalbin iç zarı
c)intra-: içerisinde
İntramuscularis: kas içi
İntrapulmonary: akciğer içi
İnracellularis: hücreiçi
2. a) ecto- (ekto-) ; dışarıda, dış tarafta
Ectoderma (ektoderm):dış deri
b)ex-, exo- (eks-, ekzo): dış, dışta, bitmiş
Exocardial(ekzokardyal): ?
Expiration (ekspirasyon): nefes vermek, çıkarmak
c) extra- (ekstra-): dışında, ötesinde, ek olarak, fazladan
Extracellular (ekstraselüler): hücre dışı
Solunum mekaniği
Soluk alma(insprasyon) göğüs kafesi ve akciğerlerin genişlemesiyle akciğerlerdeki basıncın değişmesi ve havanın içeri girmesidir. Diyafram kasılır kubbeliğini azaltır.
Soluk verme (eksprasyon) ise akciğerlerin küçülmesiyle alveollerdeki basıncın değişimiyle havanın dışarı çıkmasıdır. Diyafram gevşer bunun sonucu costalar aşağı iner.
Üzerinde, üstünde, çok, alt altında, az anlamı veren önekler
a)epi- : üstünde
Epidermis: derinin üst tabakası
Epigastric: ?
b)supra- üzerinde, üstünde
Suprascapularis (supraskapularis) ; kürek kemiğinin üstü
Suprarenalis :böbrek üstü
2. a)hyper- (hiper-): üst, yukarı, fazla
Hypertrophia (hipertrofi) : ileri derecede büyüme
Hyperpyrexia (hiperpreksi): Yüksek ateş
Hypertension (hipertansiyon): yüksek kan basıncı
b)super- : fazla, çok, üst
Supercilium (supersilyum): kaş
Kasta hipertrofi ve atrofi;
Hipertrofi; Egzersizin, kas kütlesinde belirgin bir artışa sebep olmasıdır. Aktin ve miyozin filamentlerinde artış gözlemlenir.
Atrofi; kasın uzun süre kullanılmaması sonucu kas proteinlerinin yıkımı yapımından daha fazla olur buda kas boyutunda küçülmeye sebep olur. Örnek olarak bir uzvun uzun süre alçıda kalması verilebilir.
c) mult-, multi- : çok
multicelularis (multiselüler) çok hücreli
Multiform: çok şekilli
d)poly- (poli-): çok
Polyuria (poliüri): idrar çokluğu, sık idrara çıkma
3. a)hypo- (hipo-): alt, aşağı, altında, az
hypotension (hipotansiyon): düşük kan basıncı
Hypoxemia (hipoksemi): kanda oksijen azlığı
b)infra- : alt, altında
İnfrasternalis: sternumun altında olan
c)sub- : alt, altında
Subcutaneous (subkutan): deri altı
Subcostalis (subkostal) kaburga altı
Orta, ortasında, arasında anlamı veren önekler 
inter- : arasında
İntercostalis:kostalar arasında
2. meso- (mezo-): arasında
Mezoderm: epiderm ile endoderm arasındaki deri katmanı
Küçük ve büyük anlamı veren önekler
micr- micro- (mikr- mikro-): küçük, kısa
Micrencephaly (mikrensefhali): beynin küçük ve tam gelişmemiş olması
Microcephaly (mikrosefali): Başın küçük olması
Mikroscope (mikroskop): çok küçük cisimleri incelemede kullanılan araç
2. a)macro- (makro-): büyük, iri
Macrocephaly (makrosefali): başın büyük olması
b) mega- : büyük
Megacardia (megakardi): kalbin büyümesi
Bütün ve yarım anlamı veren önekler
1.pan-, pas-, pasa-, panto- : tüm, bütün, tamamı
Pancreas (pankreas): iç ve dış salgı salgılayan bez
Pandemia (pandemi): Bir hastalığın çok ülkeyi birden kaplayan salgın hali
Pantophobia (pantofobi): herşeyden korkma
2.a)hemi- :yarım
Hemiplegia (hemipleji): vücudun bir yarısını etkileyen felç, inme
Hemialgia (hemalji): tek taraflı duyulan ağrı
b)semi- : yarım, yarı
Semiluna : yarımay
Ortak, ortaklaşa, birlikte anlamı veren önekler
co-, com-, con-, cum-, :ortaklaşa, ile birlikte
Coagulation: pıhtılaşma
Congenital: (konjenital): doğumsal
Hızlı ve yavaş anlamı veren önekler
tacho-, tachy- (tako-, taşi):
Tachycardia: (taşikardi): kalp atım sayısının normalin üstünde olması
2.brady- :ağır yavaş
Bradycardia (bradikardi) kalp 
atım sayısının normalin altında
 olması
Normal, düzgün, sağlıklı ve anormal, kötü, bozuk, hasta anlamı veren önekler
a)eu- (ö-): normal, uygun
Eupnea (öpne): normal solunum
Euploidy (öploid): normal kromozom sayısında olmak
b) normo- :normal
Normotension (normotansiyon): normal tansiyon
c)orth- (ort) :Normal, düzgün
Orthopedia : iskeletin şekil bozukluklarını inceleyen tedavi eden bilim dalı
2. mal-, mallus- : kötü, bozuk, hasta
Malabsorption (malabsorbsiyon):emilim bozukluğu
Malformation(malformasyon): bozuk oluşum
Malnutrition (malnutrisyon): kötü beslenme
Genel kültür notu:
kwashiorkor sendromu: beslenmede protein alımının çok az olmasından kaynaklanan bir sendromdur. Bu sendromda karaciğer yağlanması, ödem, sindirim sisteminde sorunlar, egzama, diş kaybı deri renk değişimleri ve pek çok parazite yakalanma eğilimin yüksek olması gibi şikayetler görülür.
Son ekler
Azaltma ve küçültmeanlamı veren sonekler
–ulus, -ula, -ulum: azaltma, küçültme
canaliculus (kanalikulus): küçük kanal
Venula (venül): küçük ven
2. –ella, ellum- : azaltma küçültme
Organellum (organellum):küçük organ
3. –illa: azaltma, küçültme
Tonsilla: bademcik
4.-olus, -ola : azaltma küçültme
Alveolus: kesecik
Nucleolus: (nukleolus) çekirdekçik
İlgili, ait anlamı veren sonekler
1. -ic : ilgili
Dermatic: deri ile ilgili
2. -icus: ilgili ait
Hepaticus: karaciğer ile ilgili
3. –ac: ilgili ait
Cardiac (kardyak): kalple ilgili
Tıbbi aletler ve bu aletlerin işlevleriyle ilgili sonekler
1.-meter (metre) ölçen alet
Micrometer (mikrometre) küçük cisimleri ölçen alet
2.a) –graph (graf) kaydedici alet
   b)-graphy (grafi) grafik halinde kaydetme
Electrocardiography: kalp kasının faliyetinde oluşan elektrik akımı ve bu akım değişikliklerinin grafik halinde kaydedilmesi
    c)-gram: yazım, döküm kayıt elde edilen grafik, çekilen film
Hepatogram:karaciğer filmi
Şeklinde, biçiminde, benzer anlamı veren sonekler
1.-eus (öz): benzerimsi, -imsi, -si
Cartilagineus (kartilaginöz) kıkırdaksı
2.-oid,oideus,-ideus (oid, oidöz, idoz) benzer biçiminde
Lipoid: yağbenzeri
Dermoideus:deri benzeri
3.-icus:benzeri,-imsi /ilgili ait
Dentriticus: ağaç benzeri
Oluşma ,oluşturma, meydana gelme, neden olma anlamı veren sonekler
1.-gen, -genic (-jen, -jenik): oluşturucu sebep olucu etken
Hematogen: kan yapıcı
Oncogenic: kanser yapan, tümör oluşumunu tetikleyen
2.-genesis (jenesis) oluşma, meydana gelme
Osteogenesis: kemik oluşumu, kemik gelişimi
Neogenesis: yeni oluşma
3.-genus, -genous (jenus) :yapan, eden, üreten
Mucigenus (musijenus: mukus üreten
4.-poiesis, -poesis  (-poyesis, -poesis): oluşma meydana gelme
Galactopoiesis: sütün oluşması
Erythropoiesis: eritropoyesis
Hastalık, hastalık belirtileri ve tedaviye ilişkin sonekler
1.-pathy (pati): hastalık, normal dışı durum
neuropathy: (nöropati): herhangi bir sinirsel hastalık veya bozukluk
2.-therapy: tedavi
Hydrotheraphy: su tedavisi
Chemotheraphy (kemoterapi): ilaçla tedavi
3.-phagia, phagy (faji): yeme yutma
Poliphagia:aşırı yeme oburluk
Geophagy: toprak yeme
4.-osis: anormallik, hastalık, aşırı artış
Leucocytosis (lökositosis): lokosit artışı
Panhidrosis: vücudun tüm yüzeyinin terlemesi
5.-penia: azlık eksiklik
Leucopenia: lökosit azalması
6.-pnea (pne) soluk alıp verme, solunum
Dispnea: nefes almada güçlük, nefes darlığı
Eupnea (öpne): normal solunum
7.-ia, -iasis (-i, -yasis) olgu durum
Lithiasis (lithiasis): taş oluşması
Hyperdactylia (hiperdaktili): fazla parmaklılık
Glucosuria (glukozuri) idrarda şeker oranının artması
8.-emia (emi):kan /olgu durum:
Anemia:kanda alyuvar sayısının azalması
Hyperlipemia:kanda aşırı miktarda yağ bulunması
9.-rrhagia (raji): kanama
Rhinorrhagia (rinoraji): burun kanaması
10.-lysis: erime
Cytolysis (sitoliz): hücrelerin erimesi
autolysis (otoliz): hücrelerin kendi kendini eritmesi
11.-algia (alji):ağrı
myalgia(miyalji): kas ağrısı
14.-itis : iltihap
tonsilitis (tonsilit): bademcik iltihabı
Sinusitis: sinus iltihabı
Cystitis(sistit) idrar kesesi iltihabı
15.-oma : tümör, ur , kitle
Hepatoma:karaciğer tümörü
Lymphoma(lenfoma): lenf bezi tümörü
Diğer sonekler
1.-ifer, -fer: taşıyan, götüren
Lactifer (süt taşıyan)
2.-blast:olgunlaşmamış genç hücre, öncü hücre
Osteoblast: osteositin öncüsü
Terİm çeşitlerİ
Terim çeşitleri
Genel terimler: uluslar arası bilim kongrelerinde belirlenen terimlerdir.
Eponim terimler: bilim dallarında; oluşum, yapı ve yerlerin özel olarak kişi adlarıyla anılmasıdır. Bunlar daha çok o yapıyı yada oluşumu ilk gören veya onlar üzerine önemli çalışmalar yapmış olanlarını soyadlarıdır.
Eponim terim            latince karşılığı
Adam elması            prominentia laryngea
Bazı hastalıklarda eponim isimleriyle bilinir.
Parkinson hastalığı: istemli hareketlerde yavaşlama ve azalma, kaslarda katılaşma ve istemsiz titremelerle ortaya çıkan merkezi sinir sistemi hastalığıdır.
Behçet hastalığı: virütik veya nedeni bilinmeyen otoimmun bir hastalıktır. Ağızda aft denilen yaralar cinsel bölgede ülser şeklinde yaralar, gözde konjiktivit hastalığın üç önemli belirtisidir.
Akronim Terimler: akronim terimler genellikle ingilizcedir ve birden fazla kelimeden oluşan terimler için söylenim kolaylığı için baş harflerinin yazılmasıdır.
AIDS:Acquired İmmun Deficiency Syndrome
AKŞ:Açlık kan şekeri
ATP: adenozintrifosfat
BOS: beyin omurilik sıvısı
BT: bilgisayarlı tomografi
DM:Diabetes mellitus
ER: endoplazmik Retikulum
Kısaltmalar:
Dext: dexter
Dist: Distalis
Hb: Hemoglobin
Kcal: Kilokalori
C: Vertebra cervicalis
L: Vertebra lumbalis
L: Latince
Post.: Posterior
R.: Regio
Sin: Sinister
Ölçü birimleri:
L: litre        dL: desilitre
g: gram        U: unit
mL: mililitre    mg:miligram
Simgeler:
= eşit
+ pozitif, müspet
Negatif, menfi, olumsuz
>Büyüktür
<küçüktür
TanIsal terİmler
Radyolojik terimler
Radyodiagnoz: Teşhis ve tetkit için radyoaktif madde ile vücutta araştırma yapmak
Ultrasonografi: (ultrason) Vücuda yollanan ses dalgalarının organlardan geriye dönen ekolarının kaydedilmesi oluşur.
Tomografi: Bir organı derinlemesine göstermek için x ışını kullanılan bir yöntemdir.
Mamografi: memenin x ışını ile görüntülenmesidir.
Nükleer tıp terimleri
Kemik sintigrafisi: İntravenöz (İv) yolla verilen radyoaktif madde kemikte birikir. Kemik tümörleri, lezyonda daha fazla radyoaktif madde toplanmasıyla tanınır.
Tiroidsintigrafisi: İv yol ile verilen radyoaktif iyod tiroid bezinde birikir. İyodun kullanılma ölçüsüne bakarak bezin çalışma durumu belirlenir.
Pozitron emisyon tomografisi (PET): radyoaktif maddeler serbestleşmiş parçacıklarına pozitron denir. Pozitronlar vücuda enjekte edildikten sonra ve beyin ve kalp gibi bölgelere gider. Pozitronlar serbestleşirken radyoaktif maddenin yerini gösteren kesitsel renkli görüntüler alınır.
Klinik terimler
Amniosentez: uterusta fetüsün içinde bulunduğu sıvıyı (amnion) almak için yapılan cerrahi bir işlemdir.
Biyopsi: Vücuttaki organlardan doku parçası alınması ve incelenmesidir.
Perküsyon: altta bulunan organın boyut, yoğunluk ve pozisyonunu saptamak için küçük kısa parmak vuruşlarıdır.
Palpasyon: elle dokunarak yapılan incelemedir.
Laboratuvar terimleri
Tam kan sayımı: lökosit eritrosit ve trombositlerin sayısal ölçümü.
Hematokrit: kanda kırmızı kan hücrelerinin yüzdesinin ölçülmesidir.
Hemoglobin ölçümü: kanda hemoglobin ölçümü
Kreatin kinaz: bir kan enzimidir. Kalp kasında beyin dokusunda ve iskelet kasında bulunur. İzoenzim şeklinde bulunur. Yeni geçirilmiş kalp krizi göstergesi olarak kullanılır
Kolesterol: serum veya plazmada kolesterol miktarının ölçülmesidir. Kalp damar hastalıklarıyla ilişkilendirilir.
Randevu almak isteyen hastalarımız ( 0212 ) 728 63 61 numaralı telefondan ya da web sitemiz üzerinden randevu alabilirsiniz.